Digital Gujarat Scholarship 2026: ધોરણ 11 અને 12 શિષ્યવૃત્તિ યોજના

Digital Gujarat Scholarship 2026: ધોરણ 11 અને 12 શિષ્યવૃત્તિ યોજના | How to Apply Online

માધ્યમિક શિક્ષણ પૂર્ણ કર્યા બાદ ધોરણ ૧૧ અને ૧૨ (Higher Secondary) એ વિદ્યાર્થીઓના કરિયરનો ટર્નિંગ પોઈન્ટ ગણાય છે. સાયન્સ, કોમર્સ કે આર્ટસ પ્રવાહમાં આગળ વધવા માટે પુસ્તકો, સ્કૂલ ફી અને પ્રાઇવેટ કોચિંગનો ખર્ચ અચાનક વધી જાય છે. આ આર્થિક બોજને કારણે કોઈ હોનહાર વિદ્યાર્થી પોતાનો અભ્યાસ અધવચ્ચે ન છોડે તે માટે ગુજરાત સરકારના સામાજિક ન્યાય અને અધિકારિતા વિભાગ (SJED) તથા આદિજાતિ વિકાસ વિભાગ દ્વારા પોસ્ટ-મેટ્રિક શિષ્યવૃત્તિ યોજના (Post-Matric Scholarship Scheme for Std 11 & 12) અમલમાં મૂકવામાં આવી છે.

આ લેખમાં ડિજિટલ ગુજરાત પોર્ટલ (Digital Gujarat Portal) પર ઉપલબ્ધ ધોરણ ૧૧-૧૨ ની શિષ્યવૃત્તિ, તેની લાયકાત, આવક મર્યાદા, મળવાપાત્ર રકમ અને ઓનલાઈન અરજી પ્રક્રિયા વિશેની સંપૂર્ણ માહિતી SEO-ફ્રેન્ડલી અને સરળ ભાષામાં રજૂ કરવામાં આવી છે.

૧. મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય અને ડિજિટલ અભિગમ

ડ્રોપ-આઉટ રેશિયો ઘટાડવો: ધોરણ ૧૦ પછી ઉચ્ચ માધ્યમિક સ્તરે વિદ્યાર્થીઓનું શિક્ષણ જળવાઈ રહે.
ડાયરેક્ટ બેનિફિટ ટ્રાન્સફર (DBT): શિષ્યવૃત્તિની રકમ કોઈપણ મધ્યસ્થી વિના સીધી વિદ્યાર્થીના આધાર લિંક્ડ બેંક ખાતામાં જમા થાય છે.
પ્રાઇવેટ કોચિંગ સપોર્ટ: સાયન્સ અને જનરલ પ્રવાહના તેજસ્વી વિદ્યાર્થીઓને ખાનગી ટ્યુશન ફી માટે વિશેષ વધારાની સહાય પૂરી પાડવામાં આવે છે.

૨. પાત્રતા અને લાભાર્થી કેટેગરી (Eligibility Criteria)

આ યોજના હેઠળ ગુજરાત રાજ્યના કાયમી નિવાસી (Domicile) એવા નીચે મુજબના વર્ગોના ધોરણ ૧૧ અને ૧૨ ના નિયમિત (Regular) વિદ્યાર્થીઓ અરજી કરી શકે છે:

અનુસૂચિત જાતિ (SC)
અનુસૂચિત જનજાતિ (ST)
સામાજિક અને શૈક્ષણિક રીતે પછાત વર્ગ (SEBC / OBC)
વિચરતી અને વિમુક્ત જાતિઓ (NTDNT)
આર્થિક રીતે નબળા વર્ગ (EWS)
લઘુમતી સમુદાય (Minority)

૩. કેટેગરી મુજબ વાર્ષિક આવક મર્યાદા (Income Limits)

સરકાર દ્વારા દરેક કેટેગરી માટે કુટુંબની વાર્ષિક આવક મર્યાદા નિર્ધારિત કરવામાં આવી છે, જે નીચે મુજબ છે:

ક્રમ	વિદ્યાર્થીની કેટેગરી	વાર્ષિક આવક મર્યાદા (મહત્તમ)
૧	SC (અનુસૂચિત જાતિ)	₹ ૨,૫૦,૦૦૦ સુધી
૨	ST (અનુસૂચિત જનજાતિ)	₹ ૨,૫૦,૦૦૦ સુધી
૩	SEBC / OBC / NTDNT	₹ ૧,૫૦,૦૦૦ સુધી
૪	EWS (આર્થિક રીતે નબળા વર્ગ)	₹ ૨,૦૦,૦૦૦ સુધી
૫	Minority (લઘુમતી વર્ગો)	₹ ૨,૫૦,૦૦૦ સુધી

અગત્યની નોંધ: આવકનો દાખલો સક્ષમ અધિકારી (મામલતદાર, TDO અથવા ઇ-ધરા સેન્ટર) દ્વારા ચાલુ નાણાકીય વર્ષ માટે ડિજિટલ સ્વરૂપે ઇસ્યુ થયેલો હોવો જોઈએ.

૪. મળવાપાત્ર સહાય અને રકમનું માળખું (Scholarship Amount Structure)

ધોરણ ૧૧ અને ૧૨ ના વિદ્યાર્થીઓને યોજનાના પ્રકાર, પ્રવાહ (Stream) અને તેઓ ડે સ્કોલર છે કે હોસ્ટેલર તેના આધારે સહાય ચૂકવવામાં આવે છે:

ક) સરકારી શિષ્યવૃત્તિ અને એકેડેમિક એલાઉન્સ (Group D/C હેઠળ)

પોસ્ટ-મેટ્રિક ગાઈડલાઈન્સ અનુસાર ધોરણ ૧૧-૧૨ ના સામાન્ય પ્રવાહ અને વિજ્ઞાન પ્રવાહના વિદ્યાર્થીઓને વાર્ષિક શિષ્યવૃત્તિ અને ભથ્થું નીચે મુજબ મળે છે:

ડે સ્કોલર (Day Scholar): આશરે ₹ ૨,૫૦૦ થી ₹ ૩,૦૦૦ વાર્ષિક.
હોસ્ટેલર (Hosteller): સરકારી કે ગ્રાન્ટેડ છાત્રાલયમાં રહેતા વિદ્યાર્થીઓને ₹ ૪,૦૦૦ થી ₹ ૬,૦૦૦ સુધીની વાર્ષિક સહાય.
ટ્યુશન ફી માફી / ફ્રી શિપ કાર્ડ: SC/ST વર્ગના વિદ્યાર્થીઓને નિયમબદ્ધ શિક્ષણ ફીનું ૧૦૦% રિઇમ્બર્સમેન્ટ અથવા ફ્રી શિપ કાર્ડનો લાભ મળે છે.

ખ) પ્રાઇવેટ કોચિંગ (ખાનગી ટ્યુશન) સહાય યોજના

ખાસ કરીને SC/ST કેટેગરીના ધોરણ ૧૧-૧૨ ના તેજસ્વી વિદ્યાર્થીઓ માટે પ્રાઇવેટ કોચિંગ સપોર્ટ આપવામાં આવે છે:

વિજ્ઞાન પ્રવાહ (Science Stream): ધોરણ ૧૦ માં ૭૦% કે તેથી વધુ ગુણ મેળવનાર વિદ્યાર્થીને વાર્ષિક ₹ ૧૫,૦૦૦ સુધીની ટ્યુશન સહાય (ખાસ કિસ્સામાં મહત્તમ ₹ ૩૦,૦૦૦ સુધી).
સામાન્ય પ્રવાહ (General Stream): ધોરણ ૧૦ માં ૭૫% કે તેથી વધુ ગુણ મેળવનાર વિદ્યાર્થીને ધોરણ ૧૧ માં ₹ ૮,૦૦૦ અને ધોરણ ૧૨ માં ₹ ૪,૦૦૦ ની સહાય મળે છે.

૫. શૈક્ષણિક નિયમો અને શરતો (Academic Rules)

નિયમિત હાજરી: શાળામાં વિદ્યાર્થીની ઓછામાં ઓછી ૭૫% હાજરી અનિવાર્ય છે.
નાપાસ/રીપીટર: જો વિદ્યાર્થી ધોરણ ૧૧ માં નાપાસ થાય છે, તો તેને તે જ વર્ષ માટે ફરીથી શિષ્યવૃત્તિ મળવાપાત્ર નથી. એક જ ધોરણમાં બીજી વખત અભ્યાસ કરતા વિદ્યાર્થીઓ આ યોજના માટે પાત્ર ઠરતા નથી.

૬. ઓનલાઈન ફોર્મ ભરવા માટેના જરૂરી દસ્તાવેજો (Documents Checklist)

ડિજિટલ ગુજરાત પોર્ટલ પર અરજી કરતી વખતે નીચેના ડોક્યુમેન્ટ્સ ઓરિજિનલ સ્કેન (Clear Scan) કરીને અપલોડ કરવાના રહેશે:

આધાર કાર્ડ (વિદ્યાર્થીનું)
જાતિનો દાખલો (Caste Certificate)
આવકનું પ્રમાણપત્ર (Income Certificate)
ધોરણ ૧૦ ની માર્કશીટ (અને ધોરણ ૧૨ ના વિદ્યાર્થીઓ માટે ધોરણ ૧૧ ની માર્કશીટ)
બેંક પાસબુકના પ્રથમ પાનાની નકલ અથવા કેન્સલ ચેક (આધાર લિંક્ડ ખાતું હોવું ફરજિયાત)
શાળાનું બોનાફાઈડ સર્ટિફિકેટ અને ચાલુ વર્ષની ફી ભર્યાની રસીદ
શાળા છોડ્યાનું પ્રમાણપત્ર (LC)
હોસ્ટેલ સર્ટિફિકેટ (જો લાગુ પડતું હોય તો)
પ્રાઇવેટ ટ્યુશન ફીની રસીદ (જો કોચિંગ સહાય માટે અરજી કરતા હોય તો)

૭. ડિજિટલ ગુજરાત પોર્ટલ પર અરજી કરવાની સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ પ્રક્રિયા

પગલું ૧: પોર્ટલ રજીસ્ટ્રેશન સૌ પ્રથમ ડિજિટલ ગુજરાતની અધિકૃત વેબસાઈટ (digitalgujarat.gov.in) પર જાઓ. જો તમે નવા યુઝર છો, તો 'Register' પર ક્લિક કરી નવું એકાઉન્ટ બનાવો. જૂના વિદ્યાર્થીઓ પોતાના મોબાઈલ નંબર/ઈમેઈલ આઈડી અને પાસવર્ડથી 'Login' કરી શકે છે.
પગલું ૨: પ્રોફાઈલ અપડેટ (Citizen Profile) લોગીન થયા બાદ 'Citizen Profile' માં જઈને વિદ્યાર્થીએ પોતાની વ્યક્તિગત વિગતો, સરનામું, જાતિ અને બેંક ખાતાની વિગતો ચોકસાઈપૂર્વક અપડેટ કરવાની રહેશે.
પગલું ૩: સ્કીમની પસંદગી (Scholarship Application) 'Services' માં જઈને 'Scholarship Services' પર ક્લિક કરો. ચાલુ શૈક્ષણિક વર્ષ પસંદ કરી, તમારી કેટેગરી (SC/ST/SEBC/EWS) મુજબની "Post-Matric Scholarship for Std 11-12" યોજના પસંદ કરો.
પગલું ૪: દસ્તાવેજો અપલોડ અને ફાઇનલ સબમિટ માગ્યા મુજબના તમામ દસ્તાવેજો નિયત સાઈઝ (PDF/JPEG) માં અપલોડ કરો. એપ્લિકેશન ફોર્મ રીવ્યુ કરી 'Final Submit' પર ક્લિક કરો.
પગલું ૫: શાળામાં હાર્ડ કોપી જમા કરાવવી ઓનલાઈન ફોર્મ સબમિટ કર્યા બાદ તેની પ્રિન્ટ આઉટ (Hard Copy) કાઢી, તેની સાથે તમામ ડોક્યુમેન્ટ્સ જોડીને વેરિફિકેશન માટે પોતાની શાળાની ઓફિસમાં જમા કરાવવી ફરજિયાત છે. જ્યાં સુધી શાળા કક્ષાએથી ફોર્મ ડિસ્ટ્રિક્ટ લેવલ પર ફોરવર્ડ કરવામાં નહીં આવે, ત્યાં સુધી પ્રક્રિયા અધૂરી ગણાશે.

૮. ખાસ ચેતવણી: આધાર બેંક સીડિંગ (Aadhaar Seeding / NPCI Mapping)

ભારત સરકાર અને ગુજરાત સરકારના નિયમો અનુસાર, શિષ્યવૃત્તિ Direct Benefit Transfer (DBT) ના માધ્યમથી ચૂકવાતી હોવાથી વિદ્યાર્થીનું બેંક ખાતું એક્ટિવ હોવું જોઈએ અને તે Aadhaar NPCI પોર્ટલ સાથે લિંક (Seeded) હોવું જ જોઈએ. જો આધાર લિંકિંગ ફેઈલ હશે, તો મંજૂર થયેલી શિષ્યવૃત્તિ પણ જમા થઈ શકશે નહીં. આથી ફોર્મ ભરતા પહેલા બેંકમાં જઈને આધાર સીડિંગ સ્ટેટસ ચેક કરાવી લેવું હિતાવહ છે.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)

પ્રશ્ન ૧: શું ધોરણ ૧૧ માં નાપાસ થયેલા વિદ્યાર્થીને ધોરણ ૧૧ માં બીજી વખત સ્કોલરશિપ મળે? જવાબ: ના, નાપાસ કે રીપીટર વિદ્યાર્થીને તે જ ધોરણ માટે બીજી વખત આ યોજનાનો લાભ મળતો નથી.

પ્રશ્ન ૨: આવકનો દાખલો કોનો માન્ય ગણાય? જવાબ: ગુજરાત સરકારના સક્ષમ અધિકારી જેવા કે મામલતદાર, તાલુકા વિકાસ અધિકારી (TDO) અથવા ઇ-ધરા કેન્દ્ર દ્વારા ડિજિટલ સહી વાળો ઇસ્યુ કરેલો ચાલુ વર્ષનો દાખલો જ માન્ય ગણાશે.

પ્રશ્ન ૩: પ્રાઇવેટ ટ્યુશન સહાય માટે કયા દસ્તાવેજો અલગથી જોઈએ? જવાબ: ખાનગી ટ્યુશનના શિક્ષક કે કોચિંગ ક્લાસની સત્તાવાર ફી ભર્યાની ઓરિજિનલ રસીદ ફોર્મ સાથે અપલોડ કરવી જરૂરી છે.