Gujarat Government Extraordinary Leave (EOL) Rules: Complete Guide

Gujarat Government Extraordinary Leave (EOL) Rules & Guidelines

Detailed guide on Extraordinary Leave (EOL) for Gujarat Government employees, including Rule 60, maximum limits, medical ground procedures, and impact on service.

During service in the government sector, employees often encounter unforeseen situations, medical emergencies, or personal commitments where their accrued leaves (such as Earned Leave or Half Pay Leave) are either exhausted or unavailable. In such critical circumstances, an employee may require an extended period away from duty.

Under the Gujarat Civil Services (Leave) Rules, the government provides a specific provision known as Extraordinary Leave (EOL). This comprehensive guide breaks down the rules, eligibility criteria, maximum limits, procedures, and conditions associated with Rule 60 regarding Extraordinary Leave in clear and actionable terms.

1. What is Extraordinary Leave (EOL)?

Extraordinary Leave (EOL) is a special category of leave granted under exceptional circumstances when no other regular leave is admissible or when the employee specifically requests it in writing.

Without Pay and Allowances: EOL is fundamentally a Leave Without Pay (LWP). The employee receives no salary, basic pay, or allowances for the duration of this leave.
Impact on Qualifying Service: Generally, the duration spent on EOL does not count towards "Qualifying Service" for pension calculations, unless it is specifically granted on medical grounds or in the public interest (such as higher studies approved by the government).

2. When Can EOL Be Granted?

According to Gujarat Government Leave Rules, EOL is typically considered and sanctioned under the following conditions:

Medical Grounds: Severe or prolonged illness of the employee or a family member, backed by authorized medical certificates where long-term rest or treatment is advised.
Higher Studies or Specialized Training: Pursuing specialized higher education or technical training (either in India or abroad) that directly benefits public service, provided prior government sanction is obtained.
Unavoidable Personal Circumstances: Urgent and compelling personal commitments where no other leave balance remains.

3. Extraordinary Leave — Rule 60 & Time Limits

Under the Gujarat Civil Services Leave Rules (specifically referencing provisions around Rule 60), strict boundaries govern the maximum permissible period for granting EOL:

For Temporary Employees: The maximum sanctionable duration of EOL at any one time varies depending on the length of continuous service (ranging from 3 months up to 12 or 18 months under specific medical conditions).
For Permanent Employees: Permanent government employees are subject to overall lifetime limits and strict approvals from the competent sanctioning authority.
Relaxation on Medical Grounds: When EOL is requested on certified medical grounds (supported by a Civil Surgeon or Authorized Medical Attendant), the competent authority holds discretionary powers to grant extensions within statutory framework limits.

4. Proper Procedure to Claim EOL on Medical Grounds

If an employee seeks EOL due to illness or medical emergencies, the following procedure must be followed:

Medical Certificate Submission: Obtain and submit an official medical certificate issued by a recognized Government Doctor or Civil Surgeon.
Timely Application: Submit a formal written application to the Head of Office / Drawing and Disbursing Officer (DDO) before or immediately upon the occurrence of the medical emergency.
Fitness Certificate: Upon recovering and before resuming duty, the employee must submit a Medical Fitness Certificate issued by an authorized medical practitioner.

5. Important Factors to Keep in Mind Before Taking EOL

Break in Service & Unauthorized Absence: Overstaying sanctioned EOL without prior written approval or going on unauthorized leave can lead to disciplinary action, treatment as 'Dies-Non', or a break in service.
Impact on Annual Increment: Because EOL is leave without pay, the duration spent on EOL postpones the date of the employee's annual salary increment (unless covered under specific medical exceptions).
Authority Discretion: Leave cannot be claimed as a matter of right. Sanctioning EOL rests entirely on the discretion and approval of the Competent Authority.

Frequently Asked Questions (FAQs)

Q1. Does an employee receive any salary during Extraordinary Leave (EOL)?

No, EOL is completely Leave Without Pay (LWP). No pay or allowances are disbursed for this period.

Q2. Does the EOL period count towards pension calculation?

Normally, EOL taken for personal reasons does not count towards qualifying service for pension. However, EOL granted on certified medical grounds or for approved higher study/public interest may be counted under specific government orders.

Q3. Is a Medical Fitness Certificate necessary after returning from EOL?

Yes, if EOL was taken on medical grounds, submitting an authorized Medical Fitness Certificate is mandatory before resuming duty.

Conclusion

Extraordinary Leave (EOL) serves as an essential safety net for Gujarat Government employees facing genuine emergencies or requiring long-term leave without resigning. Employees should carefully review official Government Resolutions (GRs), consult their DDO/departmental head, and adhere strictly to Gujarat Civil Services Leave Rules before proceeding on EOL.

ગુજરાત સરકારના કર્મચારીઓ માટે અસાધારણ રજા (Extraordinary Leave - EOL) ના નિયમો: સંપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા 2026

Meta Title: Gujarat Government Extraordinary Leave (EOL) Rules 2026 in Gujarati Meta Description: ગુજરાત સરકારના કર્મચારીઓ માટે અસાધારણ રજા (EOL) એટલે શું? Rule 60 ની જોગવાઈઓ, મેડિકલ ગ્રાઉન્ડ, સમય મર્યાદા અને પાત્રતાની સંપૂર્ણ માહિતી ગુજરાતીમાં વાંચો.

પરિચય (Introduction)

સરકારી નોકરી દરમિયાન કર્મચારીના જીવનમાં ઘણીવાર એવી અનિવાર્ય પરિસ્થિતિઓ ઊભી થતી હોય છે જ્યાં અન્ય તમામ રજાઓ (જેમ કે હક્ક રજા, અર્ધ પગારી રજા વગેરે) ખાતામાં પૂરી થઈ ગઈ હોય અથવા ઉપલબ્ધ ન હોય. આવી અસાધારણ અને કપરી પરિસ્થિતિઓમાં કર્મચારીને નોકરીમાંથી લાંબી રજાની જરૂર પડી શકે છે.

ગુજરાત મુલ્કી સેવા (રજા) નિયમો [Gujarat Civil Services (Leave) Rules] અંતર્ગત આવી પરિસ્થિતિઓને પહોંચી વળવા માટે અસાધારણ રજા (Extraordinary Leave - સામાન્ય રીતે EOL તરીકે ઓળખવામાં આવે છે) ની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. આ લેખમાં આપણે EOL ના નિયમો, તેની પાત્રતા, મહત્તમ મર્યાદા અને ખાસ કરીને Rule 60 અંતર્ગત આવતી જોગવાઈઓ વિશે વિગતવાર ચર્ચા કરીશું.

૧. અસાધારણ રજા (Extraordinary Leave - EOL) એટલે શું?

અસાધારણ રજા (EOL) એ એક એવી વિશિષ્ટ રજા છે જે સામાન્ય સંજોગોમાં મંજૂર થતી નથી. જ્યારે કર્મચારી પાસે બીજી કોઈ રજા બાકી ન હોય અને કોઈ ખાસ, અનિવાર્ય કે ગંભીર કારણોસર ફરજ પર હાજર રહેવું અશક્ય બને, ત્યારે સક્ષમ અધિકારી દ્વારા આ રજા મંજૂર કરવામાં આવે છે.

મહત્વની ખાસિયત: આ રજા દરમિયાન કર્મચારીને કોઈપણ પ્રકારનો પગાર કે ભથ્થું (No Pay and Allowances) મળવાપાત્ર થતું નથી. એટલે કે EOL નો સમયગાળો 'વિના પગારની રજા' તરીકે ગણવામાં આવે છે.
પેન્શન અને સળંગ સેવિક અસર: સામાન્ય સંજોગોમાં EOL નો સમયગાળો પેન્શન માટેની લાયકાત ધરાવતી સેવા (Qualifying Service) માં ગણવામાં આવતો નથી, સિવાય કે તે ખાસ મેડિકલ ગ્રાઉન્ડ પર કે સરકારી હિતમાં લેવામાં આવી હોય.

૨. કઈ પરિસ્થિતિઓમાં EOL મંજૂર થઈ શકે છે? (Conditions for EOL)

ગુજરાત સરકારના નિયમો અનુસાર, સામાન્ય રીતે નીચેની પરિસ્થિતિઓમાં અસાધારણ રજા માટે વિચારણા થઈ શકે છે:

ગંભીર બીમારી અથવા તબીબી કારણો (Medical Grounds): જ્યારે કર્મચારી કે તેના પરિવારના સભ્યને કોઈ લાંબી અથવા ગંભીર બિમારી હોય અને ડૉક્ટરે લાંબો આરામ કરવાની સલાહ આપી હોય.
ઉચ્ચ અભ્યાસ કે તાલીમ (Higher Studies / Training): જો કર્મચારી સરકારની પૂર્વ મંજૂરી સાથે કોઈ વિશેષ અભ્યાસ કે તાલીમ મેળવવા માગતો હોય (જે સરકારી સેવા માટે ઉપયોગી હોય).
અનિવાર્ય અંગત સંજોગો (Unavoidable Private Affairs): કુટુંબની વિશેષ જવાબદારીઓ કે અન્ય અનિવાર્ય અંગત કારણોસર જ્યારે અન્ય કોઈ રજાનો વિકલ્પ ન બચે.

૩. Extraordinary Leave — Rule 60 અને સમય મર્યાદા (Time Limits)

સરકારી સેવા નિયમો હેઠળ EOL ની મંજૂરી માટે ચોક્કસ મર્યાદાઓ નક્કી કરવામાં આવી છે. સામાન્ય રીતે Rule 60 અથવા સંબંધિત રજા નિયમો હેઠળ મર્યાદાઓ નીચે મુજબ હોય છે:

પ્રાથમિક સેવા દરમિયાન મર્યાદા: અસ્થાયી (Temporary) કર્મચારીઓ માટે સળંગ સેવાના સમયગાળાના આધારે EOL ની મર્યાદા અલગ-અલગ હોય છે. સામાન્ય રીતે, એકવારમાં મળતી EOL ની મહત્તમ મર્યાદા ૩ મહિનાથી લઈને ૧૨ મહિના સુધીની હોઈ શકે છે (ખાસ કિસ્સાઓમાં અને મેડિકલ કારણોસર આ મર્યાદા વધુ હોઈ શકે છે).
કાયમી કર્મચારીઓ માટે: કાયમી (Permanent) સરકારી કર્મચારીઓ માટે તેમની નોકરીની કારકિર્દી દરમિયાન કુલ મળીને નિયત વર્ષોની મર્યાદામાં EOL મંજૂર થઈ શકે છે.
મેડિકલ ગ્રાઉન્ડ પર છૂટછાટ: જો રજા કોઈ પ્રમાણિત તબીબી અધિકારીના સર્ટિફિકેટના આધારે બીમારી માટે લેવામાં આવી હોય, તો નિયમો અનુસાર વિશેષ મંજૂરી સાથે લાંબા સમય માટે EOL આપી શકાય છે.

૪. મેડિકલ ગ્રાઉન્ડ પર EOL મેળવવાની સાચી પ્રક્રિયા (Medical Ground Procedure)

જો તમે તબીબી કારણોસર અસાધારણ રજા મેળવવા માંગતા હોવ, તો નીચે મુજબની પ્રક્રિયા અનુસરવી અનિવાર્ય છે:

સિવિલ સર્જન કે અધિકૃત તબીબનું પ્રમાણપત્ર: સરકારી માન્યતા પ્રાપ્ત ડૉક્ટર અથવા સિવિલ સર્જન (Civil Surgeon) નું મેડિકલ સર્ટિફિકેટ રજૂ કરવું પડે છે.
અરજી સબમિટ કરવી: સમયસર સંબંધિત વિભાગના હેડ કે ડ્રોઈંગ એન્ડ ડિસ્બર્સિંગ ઓફિસર (DDO) ને લેખિત અરજી આપવી.
ફિટનેસ સર્ટિફિકેટ (Fitness Certificate): રજા પૂરી થયા બાદ જ્યારે કર્મચારી ફરી ફરજ પર હાજર થાય, ત્યારે ડૉક્ટરનું ફિટનેસ સર્ટિફિકેટ રજૂ કરવું ફરજિયાત છે.

૫. EOL લેતી વખતે ધ્યાનમાં રાખવાના મહત્વના મુદાઓ (Important Points)

સળંગ સેવામાં ભંગ (Break in Service): જો મંજૂર કરાયેલી મર્યાદા કરતાં વધુ સમય સુધી કર્મચારી પરવાનગી વગર ગેરહાજર રહે અથવા નિયત મર્યાદા કરતાં વધુ EOL લે, તો તે નોકરીના સળંગ પ્રવાહમાં ભંગ પેદા કરી શકે છે.
વેતન અને બઢતી પર અસર: EOL પાછળ પગાર મળતો ન હોવાથી તે વર્ષના વાર્ષિક વેતન વધારા (Annual Increment) ની તારીખ અથવા પ્રમોશનના સમયાંતરે અસર કરી શકે છે.
સક્ષમ અધિકારીની સત્તા: EOL આપવી કે કેમ તે સંપૂર્ણપણે સક્ષમ અધિકારી (Competent Authority) ના વિવેકાધીન અધિકાર પર নির্ভর કરે છે. કર્મચારી દાવો કરી શકતો નથી કે EOL તેનો હક છે.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)

Q1. શું EOL દરમિયાન પગાર મળે છે?

ના, અસાધારણ રજા (EOL) સંપૂર્ણપણે વિના પગારની (Without Pay) રજા છે.

Q2. શું EOL ના સમયગાળાની નોકરી પેન્શન માટે ગણાય?

સામાન્ય રીતે અંગત કારણોસર લીધેલી EOL પેન્શન માટે ગણવામાં આવતી નથી, પરંતુ મેડિકલ ગ્રાઉન્ડ પરના નિયમો અનુસાર તેમાં અપવાદ હોઈ શકે છે.

Q3. મહત્તમ કેટલા સમય માટે EOL મળી શકે?

આ અંગે તમારા વિભાગના ખાસ સેવા નિયમો અને સક્ષમ અધિકારીની મંજૂરી મુખ્ય આધાર છે, જે સામાન્ય રીતે કિસ્સાની ગંભીરતા પર નિર્ભર કરે છે.

ગુજરાત સરકારના કર્મચારીઓ માટે અસાધારણ રજા (EOL) એ એક આખરી વિકલ્પ તરીકે ઉપયોગમાં લેવાતી જોગવાઈ છે. જો તમે કોઈ ગંભીર કે અનિવાર્ય પરિસ્થિતિમાં ફસાયેલા છો, તો નિયમો (જેમ કે Rule 60) નો અભ્યાસ કરીને યોગ્ય દસ્તાવેજો સાથે સમયસર અરજી કરવી હિતાવહ છે.

નોંધ: કોઈપણ રજાના આયોજન અગાઉ તમારા ખાતાના તાજેતરના સરકારી ઠરાવો (GR) અને ગુજરાત મુલ્કી સેવા (રજા) નિયમોની સત્તાવાર પુષ્ટિ અવશ્ય કરી લેવી.